sobota, 27 grudnia 2025

Jan ziębicki (1370/1390-27 XII 1428)

 

Fresk z wizerunkiem księcia Jana na sklepieniu kaplicy w Starym Wielisławiu, aut. Wilhelm Woerndle, źr. polska-org.pl, dost. 23.12.2025 r.

Książę Jan był najprawdopodobniej drugim lub trzecim dzieckiem książęcej pary, Bolka III oraz Eufemii kozielsko-bytomskiej, władającej księstwem ziębickim. Na pewno był ich drugim, pod względem starszeństwa, męskim potomkiem, po najstarszym Mikołaju. 

Nie jest znana dokładna data urodzenia Jana ziębickiego, można jednak przypuszczać, że urodził się po 1370 roku i przed rokiem 1390, ponieważ już w 1405 występował w dokumentach wystawianych przez ojca. 

Małżeństwo z Elżbietą, najprawdopodobniej córką węgierskiego możnowładcy Emeryka z Lackfich, oraz wdową po poległym w bitwie nad Worsklą, wojewodzie krakowskim Spytku II z Melsztyna, zawarł w okresie między 8 maja 1406 a 19 marca 1408 roku.  

Niedługo po tej drugiej dacie, 13 czerwca 1410 r., zmarł Bolko III. Wobec wcześniejszej śmierci najstarszego z synów zmarłego księcia, Mikołaja (9 listopada 1405 r.), współrządy w Ziębicach rozpoczęli Jan i jego najmłodszy brat, Henryk.

Tablica genealogiczna Piastów ziębickich, oprac. Familia Piastorum.

Niespełna pół roku później, 5 listopada, Jan ziębicki wziął udział w bitwie pod Tucholą, gdzie walczył po stronie Zakonu Krzyżackiego. Niestety dla śląskiego księcia bitwa zakończyła się dotkliwą porażką wojsk zakonnych, a sam Jan salwował się ucieczką z pola walki.    

Po tym wydarzeniu książę zniknął z wielkiej sceny na dekadę. Pojawił się dopiero 6 stycznia 1420 roku we Wrocławiu, gdzie wziął udział w zjeździe z królem rzymskim Zygmuntem Luksemburskim. W trakcie zjazdu rozstrzygany był spór polsko-krzyżacki, jednak jego wyrok był bardzo niekorzystny dla strony polskiej.

W latach 1420-1423 Jan ziębicki ufundował kaplicę NMP w kościele pw. św. Jerzego w Ziębicach.

18 września 1421 roku w Grodkowie zawiązana została antyhusycka konfederacja książąt śląskich, której inicjatorem był biskup wrocławski Konrad IV Starszy wywodzący się z oleśnickiej linii Piastów, a jego brat Konrad V Kącki zobowiązał się wystawić oddział w sile 60 zbrojnych. Do konfederacji przystąpił również książę ziębicki.        

Herb Jana ziębickiego, źr. https://server400586.nazwa.pl/herbarzpolski.eu/Slask.htm , dost. 23.12.2025 r.

Kilkanaście miesięcy później (w pierwszych miesiącach 1423 roku) nasz bohater odwiedził Preszburg (ob. Bratysława), gdzie stał się jednym z sygnatariuszy układu rozbiorowego Królestwa Polskiego. Oprócz Jana ziębickiego, i kilku innych książąt śląskich, układ podpisali król Zygmunt Luksemburski, przedstawiciele Zakonu Krzyżackiego oraz sześciu miast łużyckich.  Powodem zawiązania koalicji było wsparcie udzielane husytom przez Władysława Jagiełłę. Ostatecznie układ rozbiorowy szybko się zdezaktualizował, ponieważ król Polski zawarł w Kieżmarku, 30 marca 1423 r., porozumienie z Zygmuntem Luksemburskim. 

22 lutego 1424 zmarła Elżbieta, księżna ziębicka, żona Jana. Książę nie wstąpił już w nowy związek małżeński. Być może przeszkodziły mu w tym wydarzenia, do których doszło w roku 1428, a być może wiek, jeśli rzeczywiście urodził się bliżej roku 1370.

Bitwa pod Czerwoną Górą (Starym Wielisławiem), aut. Richard Hauk, źr. polska-org.pl, dost. 23.12.2025 r.

W marcu 1428 roku na Śląsk spadł najazd husycki. Stosunkowo szybko spotkał się on z reakcją części książąt śląskich, w tym Ludwika II brzeskiego i Jana ziębickiego, którzy ok. 21 maja 1428 roku zawarli z husytami rozejm zabezpieczając tym samym swoje włości przez atakami "bożych bojowników".

Kilka miesięcy później książę ziębicki złamał jednak układ rozejmowy i wkroczył do Ziemi Kłodzkiej pustoszonej przez husytów pod wodza Jana Kralovca, gdzie 27 grudnia 1428 roku poniósł klęskę w bitwie pod Starym Wielisławiem. Powodem porażki wojsk konfederacji antyhusyckiej był nierozważny atak ciężkiej jazdy na tzw. wagenburg (obronny szyk bojowy z połączonych ze sobą wozów) oraz panika wywołana ostrzałem z kusz, hakownic itp. W trakcie ucieczki i próby forsowania Bystrzycy Dusznickiej Jan ziębicki miał spaść z konia i zostać zabity przez pościg. W pobliżu domniemanego miejsca śmierci księcia stanęła później kaplica upamiętniająca tego Piasta.

Wagenburg, źr. Wikipedia, dost. 23.12.2025 r.

Wraz ze śmiercią księcia Jana wygasła ziębicka linia Piastów, a księstwo ziębickie zostało włączone do Korony Czeskiej.

Nie wiemy w zasadzie zbyt wiele o działalności gospodarczej Jana ziębickiego. Podobnie niewiele wiemy o jego działalności fundacyjnej (kaplica Mariacka w Ziębicach). Z kroków podejmowanych przez niego w sferze dyplomatycznej i militarnej rysuje nam się człowiek raczej nieskuteczny w obu kwestiach, zgłaszający akces do nieudanych przedsięwzięć zarówno dyplomatycznych, jak i wojskowych (dwie poważne klęski w bitwach pod Tucholą i pod Starym Wielisławiem).

Obecna kaplica Jana ziębickiego, aut. Ludwig Schneider, 1904-1905, źr. polska-org.pl, dost. 23.12.2025 r.

Literatura:

1. Dziedzic M., Kłodzkie Towarzystwo Górskie, Wrocław-Polanica-Zdrój 2022.
2. Galas A., Galas A., Dzieje Śląska w datach, Wrocław 2004.
3. Jasiński K., Rodowód Piastów śląskich, Kraków 2007.
4. Piastowie. Leksykon biograficzny, [red.] Ożóg K., Szczur S., Kraków 1999.
5. Primke R., Szczerepa M., Szczerepa W., Wojny husyckie na Śląsku, Łużycach i Pomorzu, Kraków 2007.

Internet:

1. https://www.dbc.wroc.pl/
2. https://www.poczet.com/
3. https://polska-org.pl/
4. https://zabytek.pl/pl
5. https://server400586.nazwa.pl/herbarzpolski.eu/Slask.htm

środa, 19 listopada 2025

7 kwietnia 1193- Lateran

 


Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte, Th. 1: Bis zum Jahre 1250., s. 54.

[377]
Papst Cölestin III. bestätigt die Vertreibung der Benediktiner aus dem Vincenzstifte, von deren ärgerlichem und die Güter des Klosters verschwendendem Leben er durch Briefe des polnischen Erzbischofs und des Breslauer Bischofs Siroslaw Kenntniss erlangt, und deren Ersetzung durch Prämonstratenser. Jene Vertreibung sei erfolgt de assensu nobilium virorum ducis Bolezlai, comitum Petri Vlo Dimili > Leonardi patronorum. Petrus Vlodimili (richtiger Vlodimiri) und Leonardus sind unzweifelhaft die in der Chron. abb. b. Mar. bei Stenzel II. 166 als hierbei thätig angeführten consanguinei Petri Wlast comitis.

Papież Celestyn III potwierdził wydalenie benedyktynów z opactwa św. Wincentego, o których skandalicznym i rozrzutnym stylu życia dowiedział się z listów od polskiego arcybiskupa [Piotra] i biskupa wrocławskiego, Żyrosława, oraz zastąpienie ich premonstratensami. Wypędzenie benedyktynów z Ołbina miało nastąpić za zgodą możnych księcia Bolesława- Włodzimierza i Leonarda, spokrewnionych z Piotrem Włostem.

1192

 


Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte, Th. 1: Bis zum Jahre 1250., s. 54.

[376]
Die Marienkirche zu Liegnitz durch den Bischof von Breslau erbaut.

Kościół Mariacki w Legnicy został zbudowany przez biskupa wrocławskiego [Żyrosława II].

1192

 


Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte, Th. 1: Bis zum Jahre 1250., s. 54.

[375]
Kasimirs siegreicher Zug gegen die Jazygen.

Zwycięska wyprawa Kazimierza przeciw Jazygom [Jaćwingom?].

1191 lub 1192

 


Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte, Th. 1: Bis zum Jahre 1250., s. 53-54.

[374]
Herzog Mesco bemächtigt sich im Einverständnisse mit polnischen Verschworennen Krakaus, das jedoch Herzog Kasimir bald wiedergewinnt.

Książę Mieszko, za zgodą polskich spiskowców, zdobywa Kraków, który wkrótce odzyskuje książę Kazimierz.

1191

 


Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte, Th. 1: Bis zum Jahre 1250., s. 54.

[373]
Um diese Zeit Herzog Heinrich II. geboren.

W tym czasie urodził się książę Henryk II [Pobożny].


1191

 


Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte, Th. 1: Bis zum Jahre 1250., s. 54.

[372]
Angebliche Gründung Waldenburg's.

Domniemane założenie Wałbrzycha.

1191

 


Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte, Th. 1: Bis zum Jahre 1250., s. 54.

[371]
Ueber die angebliche Nachricht von der damals ergolgten Uebersiedlung der Augustiner von Gorkau nach Breslau, vergl. oben zum Jahre 1149/1150.

Jeśli chodzi o rzekome wieści o przeniesieniu augustianów z Górki do Wrocławia w tym czasie, patrz wyżej dla roku 1149/50.

piątek, 10 października 2025

29 listopada 1190- Kraków

 


Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte, Th. 1: Bis zum Jahre 1250., s. 53.

[370]
Kasimir der Grosse, Herzog von Polen, bestätigt dem Vig. Andr. Ritterorden vom heil. Grabe (in ducatu nostro Polonie per satrapas et nobiles plurimos potentes in Miechow propagate) die Zehnten von Belobreze (doch wohl in der Nähe des oberschlesischen Beuthens zu suchen, 1257 Juni 24. wird es mit Chorzow zusammengenannt, vergl. Gramer, Chronik von Beuthen S. 5), welche Woislaus de familia Richeboc, weiland ein tapferer Kämpfer in Asien, jetzt her zoglicher Schenk und Ritter des Sendomir'schen Landes, ihm geschenkt hat.

Kazimierz Wielki [zdecydowanie chodzi tu o Kazimierza II Sprawiedliwego], książę polski, potwierdza Zakonowi Rycerzy Grobu Świętego dziesięciny z Belobrezu (prawdopodobnie osada znajdująca się w pobliżu obecnego Bytomia), który podarował im Wojsław Richeboc (Dzierżoniów?), niegdyś dzielny wojownik w Azji, obecnie dobroczyńca książęcy i rycerz z ziemi sandomierskiej.

23 maja 1190

 


Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte, Th. 1: Bis zum Jahre 1250., s. 53.

[369]
Arnulf, Abt der Augustiner auf dem Zobten, stirbt.

Zmarł Arnulf, opat augustianów z Sobótki.

1190

 


Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte, Th. 1: Bis zum Jahre 1250., s. 53.

[368]
Gründung Bunzlau's durch Herzog Boleslaw.

Książę Bolesław założył Bolesławiec.

1190

 


Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte, Th. 1: Bis zum Jahre 1250., s. 53.

[367]
Herzog Boleslaw gründet das Hospital der Kreuziger mit dem doppelten rothen Stern vom Orden des heil. Grabes zu Neisse.

Książę Bolesław ufundował w Nysie szpital dla Zakonu Rycerskiego Grobu Bożego w Jerozolimie.

1190

 


Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte, Th. 1: Bis zum Jahre 1250., s. 52-53.

[366]
Die Benediktiner im Vincenzstifte werden um ihres unordentlichen Lebens und der Verschleuderung der Güter willen durch Bischof Siroslaw, Herzog Boleslaw und die Nachkommen des Stifters Peter Wlast aus dem Kloster vertrieben und dann durch Prämonstratenser ersetzt.

Benedyktyni z opactwa św. Winentego zostają usunięci z klasztoru przez biskupa Żyrosława, księcia Bolesława i potomków założyciela Piotra Własta ze względu na nieprawidłowe prowadzenie się i trwonienie majątku, a następnie zostają zastąpieni przez norbertanów.

1189- Oleśnica Mała

 


Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte, Th. 1: Bis zum Jahre 1250., s. 51-52.

[365]
In nomine sancte et individue trinitatis. Ego Sirozlaus dei gracia Vratislaviensis episcopus notum esse volo cunctis ecclesie sancte filiis tam presentibus quam futuris ad honorem dei et b. Marie perpetue virginis sanctique Johannis bapt. consilio simul et consensu majorum personarum chori Vratizlav., me in obsequium sanctorum pauperum Christi hospitali Jerosolimitano dedisse ecclesiam in Bardou (Wartha) a prefati fratribus hospitalis jure perpetuo possidendam hac sane fraternitate inter nos ordinata, ut cum aliquis de canonicis nostris decesserit, apud ipsos ejus obsequium ceu pro quolibet fratre celebratur et ab eisdem ejus obitus scriptus Jerosolimam transmittetur. Nec omittendum, quin scripto quoque commendentur nomina villarum, de quibus decimam ad prefatam ecclesiam pertinentem cum toto nichilominus jure ecclesie supradicto hospitali simul concedimus, prima villa ipsa Berdou, secunda Pilane (Piluc, Pilz), tercia Cebanou (Tbanov, Banau), quarta Sluseou (Slusejovo Schlause, Schlottendorf). Hec autem donacio facta in Olesniz (Klein Oels) est his testibus assistentibus: dno. scil. Benico decano, mag. Stephane archidiacono, Johanne cantore, Martino Martino cancellario ducis, Gallo canonico et capellano ducis, Godefrido canonico, Egidio capellano ducis, et in crastino hoc ipsum recognitum est in Vratizlau coram domino Sebastiane et coram magistro Nicholao.
     Ut autem hoc ratum et illibatum perpetuali tempore supradicto maneat hospitali, prescriptis testibus communibus et sigilli nostri impressione corroboramus et confirmamus. Si quis autem in posterum in prefata donacione supra comuiemoratis fratribus injuriam aliquam aut violenciam irrogare voluerit, anathema sit. Preterea quoque huic ipsi pagine dignurn censumus adnotare decimas nichilo minus, quas jam pridem ejusdem hospitalis fratribus confirmaveramus et in consecracione ecclesie in Tinchia (Gross Tinz bei Nimptsch) sub anathemate posueramus, villarum scilicet ejusdem Tinchie, Pilauie (Peilau) atque Gostizlauie alteriusque ville nomine Mlodossouiz et alterius nomine Gliniz (Gleinitz), cujus decima spectabat ad prebendam Johannis filii Benici, licet ejus loco aliam ei dedimus in villa nomine Uilcou. Hec et supradicta eque jam sepius pretextato hospitali confirmamus et eidem sigilli nostri apposicione corroboranda stabilimus. Actum anno dom. MCLXXXIX.

Biskup wrocławski Żyrosław nadaje, za zgodą kapituły wrocławskiej, joannitom kościół NPM w Bardzie wraz z dziesięcinami z czterech imiennie wyliczonych wsi (Pilce, Dzbanów, Służejów i Sławęcin), pod warunkiem modłów za dusze zmarłych kanoników wrocławskich, zatwierdza ponadto dziesięciny z miejscowości nadanych niegdyś zakonowi przy okazji poświęcenia kościoła w Tyńcu nad Ślęzą.

1189

 


Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte, Th. 1: Bis zum Jahre 1250., s. 51.

[364]
Gertrud, Tochter Heinrich's I. und der heil. Hedwig, spätere Aebtissin von Trebnitz, wird geboren.

Urodziła się Gertruda, córka Henryka I oraz św. Jadwigi, późniejsza przeorysza trzebnicka.

1189

 


Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte, Th. 1: Bis zum Jahre 1250., s. 51.

[363]
Cardinal Johann Malabranka hält als Legat Papst Clemens III. eine Provinzialsynode der Gnesener Diöcese zum Zwecke der Reform des Klerus und der Sammlung von Beiträgen für einen neuen Kreuzzug.

Kardynał Jan Malabranca, jako legat papieża Klemensa III, zwołuje synod prowincjalny diecezji gnieźnieńskiej w celu zreformowania duchowieństwa i zebrania datków na nową krucjatę.

1188-1200

 


Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte, Th. 1: Bis zum Jahre 1250., s. 51.

[362]
Boleslaw der Lange und sein Sohn Heinrich I. erbitten sich von Bischof Wichmann das Recht von Magdeburg und eine Erklärung der darin gebrauch ten fremden Worte.

Bolesław Wysoki i jego syn Henryk I proszą biskupa Wichmanna o prawo magdeburskie i wyjaśnienie użytych w nim obcych terminów.

1187

 


Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte, Th. 1: Bis zum Jahre 1250., s. 50.

[361]
Papst Urban III. ertheilt dem Legaten Heinrich von Albano den Auftrag, alle Prälaten Deutschlands, Daciens und Polens zum Kreuzzug gegen den Kaiser Friedrich I. aufzurufen.

Papież Urban III wydaje legatowi Heinrichowi z Albano nakaz poinformowania wszystkich prałatów Niemiec, Dacii i Polski o wezwaniu na krucjatę przeciwko cesarzowi Fryderykowi I.

1186

 


Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte, Th. 1: Bis zum Jahre 1250., s. 50.

[360]
Die heil. Hedwig vermählt sich mit Herzog Heinrich dem Bärtigen.

Św. Jadwiga poślubia księcia Henryka Brodatego.

20 września 1185

 


Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte, Th. 1: Bis zum Jahre 1250., s. 50.

[359]
Gedko, Bischof von Krakau, stirbt.

Umiera biskup krakowski Gedko.

26 czerwca 1184- Erfurt

 


Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte, Th. 1: Bis zum Jahre 1250., s. 50.

[358]
König Heinrich verweilt hier einige Tage, zieht dann nach Halle, wo Gesandte des Polenherzogs Kasimir eintreffen, welche durch die Anerkennung der kaiserlichen Oberhoheit über Polen sich den Frieden erwirken.

Król Henryk przebywa tu przez kilka dni, po czym przenosi się do Halle, gdzie przybywają posłowie polskiego księcia Kazimierza, który osiągają pokój, uznając zwierzchnictwo cesarskie nad Polską.

20 maja 1184- Mainz

 


Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte, Th. 1: Bis zum Jahre 1250., s. 50.

[357]
Reichstag. Pfingsten. Kaiser Friedrich I, bestimmt auf die Bitten Mesko's seinen Sohn Heinrich mit einem Heere zu einem Feldzuge gegen Polen.

Sejm Rzeszy. Zielone Świątki. Na prośbę Mieszka cesarz Fryderyk I zapowiedział wyprawę na Polskę, na czele której postawił swojego syna Henryka.

1183

 


Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte, Th. 1: Bis zum Jahre 1250., s. 49.

[356]
Die Mitglieder des Cisterzienserordens in Ungarn, Polen und Spanien werden vom Besuch der Kapitel dispensirt.

Członkowie zakonu cystersów na Węgrzech, w Polsce i Hiszpanii zostali zwolnieni z wizytacji kapituł.

1183

 


Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte, Th. 1: Bis zum Jahre 1250., s. 49.

[355]
Herzog Friedrich von Böhmen bestätigt und privilegirt die Besitzungen des Johanniter-Ordens in Böhmen und Mähren, darunter auch die vom Grafen Bogusch dem Bärtigen erbaute Kirche in Glatz, nebst einem Pflug. Landes vor Gräz, den Ozel, des Hirdeta Sohn, geschenkt hat, und Gröbnik bei Leobschütz.

Książę czeski Fryderyk potwierdza stare i nadaje nowe przywileje dla dóbr joannitów w Czechach i na Morawach, w tym dla kościoła w Kłodzku wybudowanego przez hrabiego Bogusza Brodatego, ziem przed Gräz, które podarował Ozel, syn Hirdety, oraz Grobników koło Głubczyc.

28 marca 1181- Tusculum

 


Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte, Th. 1: Bis zum Jahre 1250., s. 49.

[354]
Papst Alexander III. bestätigt die von Herzog Kasimir von Polen mit dem Rathe des Erzbischofs, der Bischöfe und der Grossen erlassenen Dlugosz 543.

Papież Aleksander III potwierdził przywileje wydane przez księcia polskiego Kazimierza za radą arcybiskupa, biskupów i możnych (w Łęczycy, patrz dokument nr 352).

1181

 


Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte, Th. 1: Bis zum Jahre 1250., s. 49.

[353]
Abt Cyprian von St. Vincenz reist mit Abt Gotschalk von Selau zum General-Kapitel der Praemonstratenser nach Frankreich.

Opat Cyprian ze opactwa św. Winentego podróżuje z opatem Gotschalkiem z Selau na kapitułę generalną zakonu Premonstratensów we Francji (wydarzenie należy raczej datować inaczej, ponieważ premonstratensi osiedli na Ołbinie dopiero w roku 1193- MF).

1180- Łęczyca

 


Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte, Th. 1: Bis zum Jahre 1250., s. 48-49.

[352]
Herzog Kasimir versammelt die polnischen Bischöfe, darunter Siroslaw von Breslau unter dem Vorsitz des Erzbischofs von Gnesen, Zdyslaw (vergl. über ihn Reg. ep. p. 8, oben unter No. 48 Zisdek), um Statuten zum Schütze der Kirche und ihrer Güter zu entwerfen.

Książę Kazimierz gromadzi biskupów polskich, w tym Żyrosława wrocławskiego, pod przewodnictwem arcybiskupa gnieźnieńskiego Zdzisława, aby sporządzić statuty dla Kościoła i wziąć jego dobra pod ochronę.

1180

 


Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte, Th. 1: Bis zum Jahre 1250., s. 48.

[351]
Der Herzog von Polen (Mesko) sucht beim Kaiser Beistand gegen seinen Neffen (nepotem, könnte nur heissen Bruder) und verspricht, ihm 10,000 Mark zu zahlen.

Książę Polski (Mieszko) zwraca się do cesarza o pomoc przeciwko swemu siostrzeńcowi (raczej synowi lub bratu) i obiecuje zapłacić mu 10 000 marek.

1180

 


Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte, Th. 1: Bis zum Jahre 1250., s. 48.

[350]
Der heil. Ceslaw, Sohn des Eustach Odrowanz von Konski, wird zu Gross-Stein bei Gross-Strelitz geboren.

W Kamieniu Śląskim koło Strzelec Opolskich urodził się Czesław, syn Eustachego Odrowąża.

1178

 


Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte, Th. 1: Bis zum Jahre 1250., s. 48.

[349]
Konrad, der jüngste Sohn Wladislaw's, stirbt.

Umiera Konrad, najmłodszy syn Władysława.

29 września 1178- Legnica

 


Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte, Th. 1: Bis zum Jahre 1250., s. 48.

[348]
Herzog Boleslaw's Privilegienbestätigung für Kloster Leubus.

Książę Bolesław zatwierdził przywileje dla klasztoru w Lubiążu.

1178/1179

 


Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte, Th. 1: Bis zum Jahre 1250., s. 48.

[347]
Inzwischen war auch ein Streit zwischen den schles. Fürsten ausgebrochen, Mesko von Oppeln hatte Boleslaw vertrieben. Kasimir schlichtet nun den Streit, indem er Boleslaw zurückführt und Mesko durch Abtretung von Beuthen und Auschwitz entschädigt, gleichsam als Pathengeschenk für den damals getauften Sohn Mesko's Kasimir,' während Boleslaw seinem bisher im Kloster erzogenen Bruder Konrad die Markgrafschaft Glogau verschafft.

W międzyczasie doszło również do sporu między książętami śląskimi. Mieszko opolski wypędził Bolesława. Kazimierz rozstrzygnął spór poprzez sprowadzenie Bolesława z powrotem i zrekompensowanie Mieszkowi strat terytorialnych poprzez oddanie kasztelanii bytomskiej i oświęcimskiej, jakoby w darze chrzestnym dla ochrzczonego wówczas syna Mieszka- Kazimierza. Bolesław z kolei przekazał ziemię głogowską młodszemu bratu Konradowi.

1177/1178

 


Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte, Th. 1: Bis zum Jahre 1250., s. 47.

[346]
Nachdem gegen Mesco den Aelteren, der von dem Edelmanne Namens Kittlitz (Chr. Polono - Siles. 562, das Gut der noch jetzt bestehenden Familie, sagt der Chronist, liege bei Bautzen, eine für Burchard K. über Seidenberg ausgestellte Urkunde des Bischofs von Meissen vom Jahre 1188 im Cod. d. Sax. reg. II. l, 62. Mende, Chron. von Seidenberg, Beilage 1. Stenzel Ss. I. p. 18 u. 101 M. G. XIX. 563, später wird jener Kittlitz von den schlesischen Chronisten bei Gelegenheit der vorübergehenden Eroberung Krakau's durch Mesko noch einmal erwähnt), übel berathen wird, sogar der eigene Sohn Otto sich empört, bringt sein Bruder Kasimir der Gerechte, Sprawiedliwy, die Oberherrschaft oder das Seniorat an sich. Mesko soll sich nach Godyslaw (Boguph.) bei Sommersbg. I. 45, Mon. Pol. II. 529. mit Frau und Kindern nach Ratibor zurückgezogen haben, doch scheint es, da der letztere allein diese Nachricht hat, nicht ganz sicher, ob nicht vielleicht eine Verwechselung mit dem jüngeren Mesko, der gewöhnlich Herzog von Ratibor genannt wird, vorliegt. Für die Annahme, dass Mesko sich nach Ratibor unter den Schutz seines gleichnamigen Neffen begeben habe und dies für Kasimir die nächste Veranlassung gewesen sei, sich auch in die schlesischen Angelegenheiten hineinzumischen, und dass dann die beiden Mesko's Kasimir und Boleslaw gegenüber gestanden hätten, fehlt es an sicheren Anhaltepunkten.

W wyniku buntu własnego syna Odona, oraz złego doradztwa ze strony możnego zwanego Kietliczem, Mieszko III Stary musi uciekać wraz z rodziną do Raciborza. Nie ma pewności czy nie zaszła pomyłka i nie powiązano tu ze sobą Mieszka III z Mieszkiem Laskonogim (opolsko-raciborskim). Mogło to jednak doprowadzić do tego, że obaj Mieszkowie stanęli przeciw Kazimierzowi oraz Bolesławowi.

26 kwietnia 1177- Gniezno

 


Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte, Th. 1: Bis zum Jahre 1250., s. 47.

[345]
Misico, Herzog von ganz Polen, bestätigt auf Bitten des Abts Florentius von Leubus, unter Zustimmung der Mönche, sowie des Schirmvogts der Abtei, des Herzogs Boleslaw, die Erwerbung des Gutes Zlup (Schlaup bei Jauer), welches das Stift eintauschte von den Gebrüdern Konrad und Moyco, Söhnen des Stoygnew, gegen Bogunowo (Bogenau) und Dobrogostowo (Dobergast).

Mieszko, książę całej Polski, na prośbę opata Florentego z Lubiąża, za zgodą zakonników i patrona opactwa, księcia Bolesława, potwierdził nabycie majątku Słup koło Jawora, który klasztor wymienił z braćmi Konradem i Moykiem, synami Stojgnewa, na Bogunów i Dobrogoszcz.

Sierpień 1176

 


Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte, Th. 1: Bis zum Jahre 1250., s. 46.

[344]
Krieg der Böhmen, die von den Ungarn und Polen unterstützt werden, gegen Heinrich, Herzog von Oesterreich.

Wojna Czechów, wspieranych przez Węgrów i Polaków, przeciwko Henrykowi, księciu austriackiemu.

1176

 


Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte, Th. 1: Bis zum Jahre 1250., s. 47.

[343]
Jazco stirbt.

Zmarł Jaksa.

1 maja 1175

 


Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte, Th. 1: Bis zum Jahre 1250., s. 46.

[342]
Gefälschte Stiftungsbriefe für Leubus.

Sfałszowane dokumenty fundacyjne dla klasztoru w Lubiążu.


1175- Grodziec

 


Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte, Th. 1: Bis zum Jahre 1250., s. 45-46.

[341]
Herzog Boleslaw urkundet, Mönche, die er aus dem Kloster Pforte, in Deutschland an der Saale gelegen, herbeigeführt, an dem Orte, der Leubus heisst, und an der Stelle eines alten Schlosses (in antigui castri sinu), an der Oder gelegen, angesiedelt zu haben, damit sie dort nach der Regel des heil. Benedikt und den Vorschriften des Cistercienser-Ordens leben, und nimmt deren Besitzungen in seinen Schutz. Die auf dem Klostergute angesiedelten Deutschen sollen für immer frei sein von dem polnischen Rechte, und auch die polnischen Kolonen des Abtes sollen an Andere nichts zu zinsen oder zu leisten verbunden sein. Ferner soll der ganze Besitz ausschliesslich des Abtes und der Mönche sein, weil sie der Herzog nicht als Acker- oder Häuserbauer, sondern als Gelehrte (litterati), Besorger des Gottesdienstes und Betrachter der himmlischen Dinge angenommen habe. Zu dem Besitz soll gehören: Leubus und dessen Zubehör und das Gebiet (termini) um die Oder, nämlich die Kirche des heil. Johannes d. Evang., der Markt mit aller Nutzbarkeit, der Uebergang über den Fluss mit dem dazu gehörigen umrittenen Gebiet (cum circumequitacione) und allem, was darin liegt, Bogonouwe (Bogenau bei Breslau) mit seinem Gebiet, Dobrogozesdorp (Dobergast), die Kapelle und ihr Zubehör, wie auch die Schenke in Nabitin, Wilcsin (Oderwilxen), Godechendorf (Grotefend vermuthtet, dass dies Guckelhausen bei Neuhof im Striegau'schen war, welches das Stift noch 1329 besass), villa Martini (vielleicht Merzdorf bei Jauer) mit Zubehör; Crajouwe (Crayn bei Liegnitz) mit dem umschrittenen Gebiet, die Peterskirche in Breslau nebst Zubehör. Graf Bezelin schenkte 2 Ochsen, 1 Pferd und ein Dorf bei Brozte (Brosewitz bei Ohlau), Nicor Sorawin mit Aeckern, 25 Stuten, 6 Ochsen, 3 Kühen, mit der Schenke und der Brücke juxta Withave (an der Weide), auch was er in Olbino (auf dem Elbing bei Breslau) hat, und einen Obstgarten, ein Gehöft, eine Wiese, Aecker und vom See den neunten Fisch und die Einkünfte der Fleischerei von 300 Denaren (reditum carnificii de trecentis denariis), die Kirche des heil. Stephan zu Bitom (Beuthen an der Oder) mit drei dazu gehörenden Dörfern, das erste nicht genannt, das zweite Werbenice (Würbitz), das dritte Ubrezte (Brostau) et reddicio nona de onini usu ad urbem pertinente. Ausserdem dotirt er und Bischof Cirrizlaus (Siroslaw) das Kloster mit den Zehnten von den neuen Dörfern, welche jetzt in der Herrschaft Liegnitz (in potestate Legenicensi) sind, oder in Zukunft dort errichtet werden.

Książę Bolesław potwierdził sprowadzenie cystersów z Pforty nad Soławą, osadzenie ich w miejscu dawnego grodu zwanego Lubiąż oraz objęcie książęcą opieką. Niemcy osiedleni na majątku klasztornym mielii być na zawsze zwolnieni od prawa polskiego, a polscy osadnicy należący do opata również zostali zwolnieni od powinności wobec kogokolwiek poza nim. W skład nadanych cystersom dóbr wchodzić miały: Lubiąż wraz z przyległymi terenami, kościołem św. Jana Ewangelisty i przeprawą przez Odrę, Bogunów, Dobrogoszcz, Wilkszyn, Godków, Marcinowice koło Jawora, Krajów koło Legnicy oraz kościół św. Piotra we Wrocławiu. Możny Bezelin przekazał dwa woły, konia i wieś koło Brożca pod Oławą. Niejaki Nicor nadał cystersom Żórawinę z polami, 25 klaczami, 6 wołami, 3 krowami, z karczmą i mostem w pobliżu pastwiska, a także tym, co posiadał w Ołbinie pod Wrocławiem: sad, gospodarstwo, łakę, pole i dziewiąta część połowu z jeziora oraz dochód z jatek w wysokości 300 denarów. Cystersi otrzymali ponadto kościół św. Stefana w Bytomiu nad Odrą wraz z trzema wsiami (Wierzbnice, Brzostów i jedną nieznaną). Ponadto Nicor wraz z biskupem Żyrosławem obdarowali klasztor dziesięciną z nowych wsi, znajdującymi się w dobrach legnickich lub mającymi tam w przyszłości powstać.



1175

 


Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte, Th. 1: Bis zum Jahre 1250., s. 45.

[340]
Die warmen Quellen von Warmbrunn werden von einem Schäfer entdeckt.

Pasterz odkrył wody termalne w Cieplicach.

1174

 


Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte, Th. 1: Bis zum Jahre 1250., s. 45.

[339]
Die h. Hedwig wird geboren.

Urodziła się św. Jadwiga.

1173

 


Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte, Th. 1: Bis zum Jahre 1250., s. 45.

[338]
Mesko erkennt die kaiserliche Oberhoheit an.

Mieszko uznaje zwierzchnictwo cesarza.

31 października 1173

 


Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte, Th. 1: Bis zum Jahre 1250., s. 45.

[337]
Boleslaw IV. stirbt, sein Bruder Mesko folgt.

Zmarł Bolesław IV [w rzeczywistości Bolesław zmarł 5 stycznia- M.F.], a jego następcą został brat- Mieszko.

1172- lato.

 


Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte, Th. 1: Bis zum Jahre 1250., s. 45.

[336]
Nachdem sich um die von Boleslaw IV. für sich behaltenen schles. Städte neue Kämpfe mit den schles. Herzogen entsponnen haben, Vinc. Kadl. 372, schreitet der Kaiser ein und zieht mit gewaffneter Macht, von dem Böhmenkönig begleitet, gegen Polen. Ann. Prag. M. G. Ss. III. 121. Ann. Erf. M. G. XVI. 23. Ann. Palid. ebendas. p. 94. Röpell 363 u. 683. Dass die Polen vollständige Unterwerfung gelobt und 8000 Mrk. dargeboten, berichten die Ann. Colon. max. z. J. 1173. M. G. XVII. 786, während die ändern angef. Quellen den Feldzug ziemlich resultatlos verlaufen lassen. Prutz Friedr. I. 201 wagt keine Entscheidung zu treffen.

Po wybuchu nowych walk z książętami śląskimi o miasta śląskie utrzymywane przez Bolesława IV, cesarz interweniował i zbrojnie pomaszerował na Polskę w towarzystwie króla czeskiego. Polacy całkowicie się poddali i zaproponowali 8000 marek. Inne źródła przedstawiają kampanię niejednoznacznie, zatem trudno zająć tu jasne stanowisko.

1171

 


Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte, Th. 1: Bis zum Jahre 1250., s. 45.

[335]
Siroslaw II. wird Bischof von Breslau, regiert bis 1198, so das älteste Bischofsverz., Gründungsb. v. Heinrichau 125, während alle übrigen v. 1180-98 einen apokryphen Bischof Franko oder Swanko haben, den wieder auszuscheiden mir erst durch Auffindung der unter No. 55 angeführten Urkunde gelungen ist.

Biskupem wrocławskim został Żyrosław, który pozostał na tym stanowisku do roku 1198. Informację o jego nominacji podaje Księga założenia klasztoru w Henrykowie. Inne źródła wspominają jeszcze o niejakim biskupie Franku lub Swanku, jednak można te wiadomości zdecydowanie odrzucić.

23 sierpnia 1169- Bytom

 


Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte, Th. 1: Bis zum Jahre 1250., s. 44-45.

[334]
Boleslaw, Herzog von Polen, macht bekannt, dass weiland Bogdan de Richenboc bewaffnet ins heil. Land gezogen und nach der Heimkehr sein Erbe Bitom (Beuthen) dem Hause des heil. Grabes in Miechow zum Bau einer Kapelle geschenkt hat.

Bolesław, książę polski, ogłasza, że ​​Bogdan de Richenboc [z Dzierżoniowa?] udał się pewnego razu z bronią do Ziemi Świętej i po powrocie do domu przekazał swoje dziedzictwo Bytom domowi świętego grobu w Miechowie na budowę kaplicy.