1191

 

Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte, Th. 1: Bis zum Jahre 1250., s. 54.

[373]
Um diese Zeit Herzog Heinrich II. geboren.

W tym czasie urodził się książę Henryk II [Pobożny].

Grobowce Piastów śląskich, cz. I

Ostatnią wizytę w Muzeum Narodowym we Wrocławiu poświęciłem śląskim Piastom, których grobowce i płyty nagrobne znajdują się w zasobach tej instytucji.  

Na początek płyta nagrobna Henryka II Pobożnego, księcia śląskiego, krakowskiego, wielkopolskiego, poległego w bitwie pod Legnicą 9 kwietnia 1241 r. Grobowiec księcia pierwotnie znajdował się we franciszkańskim kościele przy placu bpa Nankiera we Wrocławiu. Obecnie jest to greckokatolicka katedra pod wezwaniem św. Wincentego i Jakuba. Grobowiec datowany jest na lata 1383-1385.

Wokół płyty nagrobnej znajduje się łacińska inskrypcja o następującej treści:

HENRICUS * SECUNDUS * S * HEDVIGIS * FIL * PIUS * DEI * GRATIA * DUX * SLESIE * FUND * ECCL * QUIUS *OCCUB * HI *PROELIO * AD * LIGNITIAM * MCCXLI * REQUIESCAT * IN * PACE

co można przetłumaczyć jako: "Henryk Drugi, pobożny syn świętej Jadwigi, z łaski Bożej książę Śląska, fundator kościołów, który poległ pod Legnicą w roku 1241. Niech spoczywa w pokoju".

Płyta nagrobna Henryka II Pobożnego (Muzeum Narodowe we Wrocławiu)

Fragment płyty nagrobnej Henryka II Pobożnego (Muzeum Narodowe we Wrocławiu)

Grobowiec Henryka II Pobożnego w pierwotnej lokalizacji
(źr. https://polska-org.pl/5724715,foto.html?idEntity=3493928, dost. 06.01.2025 r.)  

W dalszej kolejności należy zaprezentować przepiękny grobowiec Henryka IV Prawego, wnuka Henryka Pobożnego, który zmarł 23 czerwca 1290 roku jako książę śląski, krakowski i sandomierski. Grobowiec miał zdradzać królewskie aspiracje Henryka- nad jego lewym ramieniem umieszczona została tarcza z przedstawieniem ukoronowanego białego orła na czerwonym tle, nad prawym ramieniem znajduje się natomiast tarcza z orłem Piastów śląskich. Grobowiec księcia znajdował się w ufundowanej przez niego kolegiacie św. Krzyża we Wrocławiu. Płyta z posągiem księcia powstała ok. 1300 roku, natomiast tumba nieco później, bo w drugiej dekadzie XIV w.

Grobowiec Henryka IV Prawego (Muzeum Narodowe we Wrocławiu)

Fragment grobowca Henryka IV Prawego (Muzeum Narodowe we Wrocławiu)

Fragment grobowca Henryka IV Prawego (Muzeum Narodowe we Wrocławiu)

Grobowiec Henryka IV Prawego w pierwotnej lokalizacji
(źr. https://polska-org.pl/5218537,foto.html?idEntity=511140, dost. 06.01.2025 r.)

Uznawany za dzieło najwyżej klasy grobowiec tego śląskiego Piasta, a ściślej jego płytę nagrobną, otacza łaciński napis:

 HENRICUS QUARTUS MILLE TRIA CENTUM MINUS X OBIIT ILLE EGREGIIS ANNIS SILESIAE CRACOVIAE SANDOMIRIAE DUX NOCTE JOHANNIS  

co udało mi się przetłumaczyć jako: "Henryk IV, książę Śląska, Krakowa i Sandomierza, zmarł w kwiecie wieku w roku 1290, w noc św. Jana". 

Inskrypcja na otoku płyty nagrobnej Henryka IV Prawego
(Muzeum Narodowe we Wrocławiu)

Na koniec pozostaje nam płyta nagrobna Bolesława III Rozrzutnego, prawnuka Henryka Pobożnego, w chwili śmierci, która nastąpiła 21 kwietnia 1352 r., pana Lubina i Brzegu, a okresowo także księcia wrocławskiego i legnickiego, pana Kalisza, Namysłowa, Opawy i Wołowa. Płyta nagrobna trafiła do Muzeum Narodowego we Wrocławiu z klasztoru cystersów w Lubiążu. Pierwotnie grobowiec Bolesława III znajdował się w Kaplicy Książęcej lubiąskiego kościoła klasztornego. Grobowiec powstał w drugiej połowie XIV wieku.

Płyta nagrobna Bolesława III Rozrzutnego (Muzeum Narodowe we Wrocławiu)

Fragment płyty nagrobnej Bolesława III Rozrzutnego (Muzeum Narodowe we Wrocławiu)

Co ciekawe dwa pierwsze opisane wyżej obiekty przetrwały wojnę, zdeponowane przez Günthera Grundmanna u schyłku II wojny światowej, w niewielkiej, dobudowanej w XVIII lub XIX wieku, kaplicy/absydzie przy kościele Wniebowzięcia NMP w Wierzbnej.