Siemomysł (pocz. X w.- ok. 960)

Siemomysł wg W. E. Radzikowskiego, źr. wikipedia, dost. 21.01.2026 r.

 

O Siemomyśle, podobnie jak o jego ojcu i dziadzie, wspomina tylko jedno źródło- "Kronika Polska" Galla tzw. Anonima. Pozostałe informacje o tym władcy państwa Polan są wiadomościami wtórnymi. Historyczność postaci Siemomysła również podawana była w wątpliwość, jednak, podobnie, jak w przypadku jego dwóch najbliższych przodków, obecna historiografia traktuje go, jako władcę istniejącego faktycznie.

Gall tzw. Anonim napisał o nim tak:

"Po śmierci Lestka nastąpił Siemomysł, jego syn, który pamięć przodków potroił zarówno urodzeniem, jak godnością"- ks. I, rozdz. 3.

Mistrz Wincenty tzw. Kadłubek wspomina o Siemowicie w ten sposób:

"Otóż po Siemowicie następuje syn Lestek IV, a po Lestku zaś syn jego Siemomysł. Szlachetność umysłu, siła ciała, powodzenie we wszystkim tak dalece obu ich wyróżniły, że zaletami swymi przewyższyli przymioty prawie wszystkich królów”– ks. II, rozdz. 8.

Natomiast nieznany autor "Kroniki Wielkopolskiej", poza potwierdzeniem informacji podanych przez wcześniejszych kronikarzy, pokusił się o wytłumaczenie znaczenia imienia Lestkowica:

"Jako młodzieniec [Lestek] spłodził syna, nadał mu imię Ziemomysł, które przetłumaczone znaczy "myślący o ziemiach". Albowiem z tymże synem w pokoju rządził ziemiami podległymi jego władzy, gdyż od żadnego z sąsiednich państw nie doznawał jakichś przykrości; toteż wszystkie plemiona podległe jego władzy zadowolone cieszyły się niezmąconym pokojem. Szczęśliwe ich sukcesy tak dalece wsławiły obu, że zaletami swymi prześcignęli wszystkich swoich przodków".

Z przytoczonych cytatów nie możemy uzyskać żadnej pewnej wiadomości na temat działalności politycznej Siemomysła. Możemy jednak wnioskować, że był on władcą dobrym i silnym, o czym świadczą dosyć wyraźnie informacje o tym, że jego państwo nie było nękane przez sąsiadów, a on sam z kolei prowadził udane podboje.

Jeśli chodzi o przemilczaną zupełnie przez źródła działalność wewnętrzną Siemomysła, z pomocą przychodzi nam archeologia, dzięki której wiemy, że właśnie na okres panowania tego władcy przypada szeroko zakrojona akcja przebudowy oraz rozbudowy sieci grodów na obszarze państwa Polan.

Gall tzw. Anonim podaje nam jeszcze jedną ważną wiadomość. Informuje nas o tym, że Siemomysł był ojcem trójki dzieci ("potroił urodzeniem"), o których wiemy z innych, stosunkowo współczesnych źródeł. Imię jednego z nich Gall przytacza w swojej kronice:

"Ten zaś Siemomysł spłodził wielkiego i sławnego Mieszka, który pierwszy nosił to imię...".

Państwo Piastów ok. 940 r., wg P. Namioty, Jasiński T., Początki Polski w nowym świetle, dost. 21.01.2026 r.

Nie znamy natomiast imienia/imion żony/żon Siemomysła, choć pochodząca z XVI w. czeska kronika Wacława Hajki wspomina o kobiecie imieniem Gorka. Obecnie historycy negują tę wiadomość określając ją bałamutną. Tematykę małżeńską Siemomysła poruszył również J. Powierski, wg którego "główną żoną" tego władcy była córka księcia mazowieckiego Włodisława. Jest to jednak tylko domysł, niepoparty żadnymi informacjami źródłowymi.

Bibliografia i źródła:

1. Kronika Wielkopolska, Kraków 2010.
2. Gall Anonim, Kronika Polska, Wrocław 2003.
3. Mistrz Wincenty (Kadłubek), Kronika Polska, Wrocław 2008.
4. Balzer O., Genealogia Piastów, Kraków 2005.
5. Piastowie. Leksykon biograficzny, [red.] Szczur S., Ożóg K., Kraków 1999.
6. Jasiński K., Rodowód pierwszych Piastów, Poznań 2004.
7. Spórna M., Wierzbicki P., Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego, Kraków 2003.

Lestek, Leszek (?- lata 30. X w.)

Lestek wg W. E. Radzikowskiego, źr. wikipedia, dost. 13.01.2026 r.

W przypadku drugiego z władców Polan mamy jeszcze mniej wiadomości niż w przypadku jego ojca. Nawet Anonim tzw. Gall poświęcił mu w swojej "Kronice" tylko jedno zdanie:

"Po jego [Siemowita] zgonie na jego miejsce wstąpił syn jego, Lestek, który czynami rycerskimi dorównywał ojcu w zacności i odwadze"- ks. I, rozdz. 3.

Niewiele więcej możemy znaleźć w "Kronice Polskiej" Mistrza Wincentego tzw. Kadłubka, który zanotował o Lestku takie informacje:

"Otóż po Siemowicie następuje syn Lestek IV, a po Lestku zaś syn jego Siemomysł. Szlachetność umysłu, siła ciała, powodzenie we wszystkim tak dalece obu ich wyróżniły, że zaletami swymi przewyższyli przymioty prawie wszystkich królów"- ks. II, rozdz. 8.

Anonimowy autor "Kroniki Wielkopolskiej" również ograniczył się tylko do potwierdzenia, że Lestek był synem Siemomysła:

"Otóż podczas panowania przez krótki okres lat Siemowita narodził mu się syn, któremu nadał imię Lestko. Ten, idąc w ślady ojca, we wszystkich cnotach był wielkoduszny".

Podobnie, jak w przypadku Siemomysła, historycy podważali historyczność tego władcy, o którym w zasadzie pojawia się tylko jedna, wnoszącą cokolwiek do wiedzy o nim, wzmianka. Ostatecznie zawierzając Gallowej "wiernej pamięci" Lestek obecnie uznawany jest za władcę historycznego. Poza imieniem i ustaloną filiacją kronikarze niestety nie przekazali żadnych informacji o jego żonie/żonach, ani żadnych konkretów o działalności politycznej czy gospodarczej. A ze wzmianek o nim można wywnioskować jedynie, że był władcą odważnym, utalentowanym i toczącym szczęśliwe walki.

Bibliografia i źródła:

1. Gall Anonim, Kronika Polska, Wrocław 2003.

2. Jasiński K., Rodowód pierwszych Piastów, Poznań 2004.

3. Kronika Wielkopolska, Kraków 2010.
4. Mistrz Wincenty (Kadłubek), Kronika Polska, Wrocław 2008.
5. Piastowie. Leksykon biograficzny, [red.] Szczur S., Ożóg K., Kraków 1999.

6. Spórna M., Wierzbicki P., Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego, Kraków 2003. 

Siemowit (ok. 845- pocz. X w.)

Siemowit wg W. E. Radzikowskiego. Źr. wikipedia, dost. 23.02.2023 r.

Współczesne źródła historyczne nie uchwyciły rządów Siemowita. Na początku XI w., powołując się na „wierną pamięć”, jego imię przywołał w swojej „Kronice” Gall tzw. Anonim. Siemowit miał być synem Piasta i Rzepichy (Rzepki). Nie mamy żadnych informacji o jego panowaniu, osiągnięciach, żonie (żonach) i potomstwie, z wyjątkiem Lestka. Brak potwierdzenia w innych źródłach podawał istnienie Siemowita w wątpliwość, jednak współcześnie historycy są skłonni uznawać historyczność tego władcy.

Gall tzw. Anonim o Siemowicie:

„Po tym wszystkim młody Siemowit, syn Piasta Chościskowica, wzrastał w siły i lata i z dnia na dzień postępował i rósł w zacności do tego stopnia, że król królów i książę książąt za powszechną zgodą ustanowił go księciem Polski (…)Siemowit tedy, osiągnąwszy godność książęcą, młodość swą spędzał nie na rozkoszach i płochych rozrywkach, lecz oddając się wytrwałej pracy i służbie rycerskiej zdobył sobie rozgłos zacności i zaszczytną sławę, a granice swego księstwa rozszerzył dalej niż ktokolwiek przed nim”- ks. I, rozdz. 3.

Wtórnie o Siemowicie wspomniał również anonimowy autor „Kroniki Wielkopolskiej”:

„Siemowitem bowiem nazywa się ten, który już mówi. Ten Siemowit odzyskał wiele z tego, co utracił Chościsko, i we wszystkich sprawach uchodził za przedsiębiorczego i mającego wielkie szczęście; wszystko załatwiał pomyślnie i zawsze triumfował nad wrogami”.

W „Kronice Wielkopolskiej” znaleźć możemy jednak ślady istnienia opozycji złożonej z możnych polańskich, którym nie w smak było objęcie władzy przez będącego niskiego pochodzenia Siemowita. Niestety nie mamy żadnych informacji o ewentualnych walkach o władzę:

„Z dwóch bowiem powodów odmawiali posłuszeństwa ojcu jego Piastowi i jemu (…)Drugim było to, że z pominięciem ich królem obrano Piasta pochodzącego z najniższego rodu”.

Nie wiemy też w jaki sposób doszło do utraty władzy przez wcześniej panującą dynastię. Czy pod legendą o myszach, które miały pożreć księcia Popiela wraz z jego rodziną, kryje się poważny, brutalny konflikt zbrojny i rozlew krwi?

Do początków panowania Piastów (nazwa dynastii jest dużo późniejsza, pojawiła się choćby na dworze Piastów legnicko-brzeskich, a spopularyzował ją w XVIII wieku Adam Naruszewicz) odnosi się jeszcze legenda o dwóch wędrowcach, którzy znaleźli gościnę w chacie ubogiego Piasta, po tym jak wypędzono ich z grodu księcia Popiela. Piast mógł poczęstować gości jedynie beczułką piwa oraz prosiakiem. Cudownym zrządzeniem jadła na stole Piasta nie ubywało, a za to znikało ono błyskawicznie z zapasów Popiela. Podobno na ucztę u Piasta wstąpił później sam niegodziwy książę, a dwaj wędrowcy dokonali postrzyżyn Piastowego syna, nadając mu przy tym imię Siemowit i wróżąc wspaniałą przyszłość.

Bibliografia i źródła:
1. Kronika Wielkopolska, Kraków 2010.
2. Gall Anonim, Kronika Polska, Wrocław 2003.
3. Piastowie. Leksykon biograficzny, [red.] Szczur S., Ożóg K., Kraków 1999.
4. Jasiński K., Rodowód pierwszych Piastów, Poznań 2004.
5. Spórna M., Wierzbicki P., Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego, Kraków 2003.