Bolko II był przedstawicielem śląskiej linii Piastów, synem księcia świdnickiego Bolka I Surowego i księżnej Batrycze Brandenburskiej. Urodził się po 30 stycznia 1300 roku jako najmłodszy z synów świdnickiego władcy. Jego dzieciństwo przypadło na okres politycznych przemian na Śląsku. Po śmierci ojca, która nastąpiła 9 listopada 1301 roku, opiekę nad małoletnimi książętami sprawowała matka wraz ze swoim bratem, margrabią brandenburskim Hermanem.
W 1307 roku najstarszy z braci, Bernard Stateczny, został uznany za pełnoletniego i przejął władzę w księstwie świdnickim, obejmując jednocześnie opiekę nad młodszymi braćmi - Henrykiem i Bolkiem. Kilka lat później, w 1312 roku, Henryk usamodzielnił się, otrzymując wydzielony z księstwa świdnickiego dział jaworski. Bolko przed 1322 rokiem pełnił funkcję kanonika wrocławskiej kapituły katedralnej. Czy oznacza to, że początkowo był przeznaczony do kariery duchownej?
Między 19 marca 1321 a 21 listopada 1322 roku Bolko zawarł małżeństwo z Gutą, prawdopodobnie wdową po potężnym węgierskim możnowładcy Mateuszu Csáku z Trenczyna. W tym samym okresie po raz pierwszy zaznaczył swoją obecność na arenie wojskowej. W lutym 1322 roku wraz z Bernardem Statecznym uczestniczył w wyprawie organizowanej przez Zakon Krzyżacki przeciwko pogańskim Żmudzinom.
Około 22 listopada 1322 roku objął samodzielne rządy w nowo utworzonym księstwie ziębickim, wydzielonym z dotychczasowego księstwa świdnickiego. Początek jego panowania nie należał jednak do spokojnych. W latach 1322–1329 pozostawał w ostrym konflikcie z Kościołem wrocławskim. Spory dotyczyły między innymi uchylania się od płacenia świętopietrza oraz napadów na dobra należące do cystersów z Henrykowa i Kamieńca Ząbkowickiego. Kulminacja konfliktu nastąpiła w 1329 roku, gdy poddani księcia napadli w okolicach Opola na orszak legata i kolektora papieskiego Piotra z Alwerni. W odpowiedzi biskup wrocławski Nankier obłożył Bolka ekskomuniką. Karę zdjęto dopiero po zwrocie przez Bolka II części zrabowanego mienia oraz wypłaceniu przezeń odszkodowania w wysokości 150 grzywien srebra.
Panowanie Bolka II przypadło na okres wzrastających wpływów Luksemburgów na Śląsku. Latem lub jesienią 1335 roku Księstwo Ziębickie zostało zaatakowane przez wojska czeskie. Książę zdołał obronić Ząbkowice, a nawet pokonał siły dowodzone przez Karola Luksemburskiego, margrabiego Moraw i późniejszego króla Czech oraz cesarza. W bitwie wzięto licznych jeńców, jednak zwycięstwo nie zostało odpowiednio wykorzystane i nie przyniosło Bolkowi trwałych korzyści politycznych.
Trudna sytuacja finansowa księstwa, zniszczenia wojenne oraz zmiana układu sił politycznych w Europie Środkowej skłoniły Bolka do ustępstw wobec Czech. 29 sierpnia 1336 roku w Straubing złożył hołd lenny królowi Czech Janowi Luksemburskiemu. Jednocześnie uznał prawa Korony Czeskiej do przejęcia księstwa ziębickiego w przypadku wygaśnięcia męskiej linii miejscowych Piastów. W zamian otrzymał ziemię kłodzką w dożywotnie władanie. Na decyzję tę wpłynęły zarówno problemy finansowe, jak i świadomość, że po porozumieniu zawartym między Kazimierzem III Wielkim a Luksemburgami dalszy opór przeciw czeskiej ekspansji nie miał większych szans powodzenia.
W kolejnych latach zależność Bolka II i jego księstwa od Czech jeszcze się pogłębiła. W styczniu 1337 roku Bolko zobowiązał się, że po ewentualnej śmierci żony nie zawrze kolejnego małżeństwa bez zgody Jana Luksemburskiego. W tym samym czasie przekazał Dzierżoniów wraz z okręgiem swojemu bratankowi, księciu świdnickiemu Bolkowi II Małemu. Z powodu stale pogarszającej się sytuacji finansowej zmuszony był również zastawiać kolejne części swojego władztwa. Najpierw oddał w zastaw królowi Czech okręg ząbkowicki, a następnie Strzelin, Wiązów (Wąsów) oraz Kąty za sumę 2300 grzywien srebra.
Bolko II zmarł 11 czerwca 1341 roku w Ziębicach. Został pochowany w klasztorze cystersów w Henrykowie. Pierwotnie jego grób znajdował się w nawie głównej świątyni, natomiast od XVIII wieku nagrobek Bolka i jego żony umieszczony jest w kaplicy św. Marii Magdaleny. Po śmierci księcia ziemia kłodzka powróciła pod panowanie Luksemburgów, a władzę w księstwie ziębickim objął jego jedyny syn - Mikołaj zw. Małym.
Postać Bolka II zapisała się w źródłach nie tylko ze względu na działalność polityczną i wojskową. Kronikarze przedstawiali go jako człowieka o burzliwym charakterze. Oprócz konfliktów z Kościołem przypisywano mu liczne romanse oraz skłonność do nieobyczajnych żartów, których ofiarami miały padać między innymi wrocławskie przekupki. Janko z Czarnkowa określił nawet księcia mianem człowieka "pomieszanego na umyśle", co może mieć związek ze zmarnowaniem sukcesu militarnego w bitwie pod Ząbkowicami.
Szczególnie interesującą pamiątką po księciu jest jego nagrobek w Henrykowie. Na wyrzeźbionej figurze księcia widnieje dewiza Bolka II – słowo AMOR ("miłość") – umieszczona na pasie rycerskim oraz rzemieniu spinającym płaszcz. Dewiza ta, zestawiona z przekazami kronikarskimi o życiu osobistym księcia, stanowi jeden z najbardziej charakterystycznych i intrygujących elementów jego historycznego wizerunku. Sam pomnik nagrobny został najprawdopodobniej ufundowany przez syna i następcę Bolka II – Mikołaja zw. Małym.
Epitafium Bolka II i Guty
|
Łacina |
polski |
|
Monumentum Celsissimi Principis Bolconis et Guttae Piissimae Conjugis Ejus Ducum Münsterbergensium
et Fürstenbergensium Insignium Cultorum B. M. Magdalenae et Benefactorum Henrichovii. |
Pomnik Najdostojniejszego Księcia
Bolka oraz Jutty, najpobożniejszej małżonki jego, Książąt Ziębickich i Fürstenberskich, wybitnych czcicieli błogosławionej Marii
Magdaleny i dobrodziejów Henrykowa. |
Bibliografia:
1. Jan z Czarnkowa, Kronika, Wrocław 2010.
2. Jasiński K., Rodowód Piastów śląskich, Kraków 2007.
3. Piastowie. Leksykon biograficzny, [red.] Szczur S., Ożóg K., Kraków 1999.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz